Osobowość lękliwa (unikająca) – norma a zaburzenie. Diagnoza osobowości lękliwej

0
245
fot. Pixabay.com

Osoby, które cechuje osobowość lękliwa (unikająca), są osobami cichymi oraz nieśmiałymi. Cały czas szukają akceptacji u innych osób, ale też trudno jest im podejmować samodzielne decyzje. Cały czas odczuwają strach przed kompromitacją i w związku z tym boją się wyjść przed szereg, aby wyrazić na głos swoją opinię. Kiedy jest norma, a kiedy już zaburzenie? Dlaczego zawsze trzeba przeprowadzić diagnozę?

Norma a zaburzenia

Style funkcjonalne, które należą do normy, mogą przejść w cechy patologiczne, a wtedy mają one duże nasilenie i powodują zaburzenia osobowości, które przejawiają się problemami w życiu społecznym, aktywności zawodowej, w relacjach rodzinnych, a nawet podczas odpoczynku i relaksu.

Można wyróżnić kilka odmian osobowości unikającej, które mieszczą się jeszcze w granicach normy, a jest to styl wrażliwy, czujny oraz niezdecydowany. Takie osoby cechuje skrytość oraz powściągliwość w kontaktach z innymi osobami. Poza tym niechętnie mówią o sobie, są bardzo wyczulone na krytykę, ale też ostrożne w kontaktach z innymi. Wolą sytuacje, w których wiedzą, czego ktoś inny od nich oczekuje i gdy mogą łatwo takie oczekiwania spełniać. Natomiast osoby o typie niezdecydowanym są to osoby, które są niepewne siebie, ale też spięte i mają trudności w relacjach z innymi, a do tego są bardzo wrażliwe na obojętność i odrzucenie. Gdy jednak mają pewność, że są akceptowane, to zaczynają się otwierać i współpracować.

Osoba, która jest zaburzona, będzie wyolbrzymiała problemy oraz zagrożenia, które dotyczą nowych sytuacji. Natomiast osoba o stylu, który mieści się w granicach normy woli trzymać się utartych schematów, ale nie będzie unikała nowości.

Przeważnie jest tak, że osoba zaburzona nie ma przyjaciół, nie lubi się zwierzać, ale też unika kontaktów z innymi. Osoba, którą cechuje styl unikający, będzie miała przyjaciół, z którymi będzie silnie związana, ale też jest domatorem. Gdy jednak jest taka konieczność, to potrafi wyruszyć w tzw. świat. Poza tym osoba o stylu lękliwym jest bardzo ostrożna oraz rozważna w kontaktach z innymi ludźmi, a jeżeli jest zaburzona, to nie chce mieć już żadnych kontaktów, jeżeli nie będzie pewna, że zostanie zaakceptowana.

fot. Pixabay.com

Osoba, którą cechuje styl unikający, jest nieśmiała oraz powściągliwa, ale jest szczera w kontaktach z innymi, natomiast osoba zaburzona ukazuje swoje fałszywe „ja”, ale też próbuje przewidzieć oczekiwania innych osób i będzie chciała się do nich dopasować.

Diagnoza osobowości lękliwej (unikającej)

Zanim podejmie się leczenie oraz psychoterapię, konieczne jest przeprowadzenie diagnozy, gdyż objawy, które ma dana osoba, mogą również wskazywać na inne problemy oraz zaburzenia psychiczne. Postawienie odpowiedniej diagnozy pozwala na skuteczniejsze leczenie.

Zaburzenia osobowości unikające mogą zostać pomylone z nerwicowymi zaburzeniami lękowymi, a także z osobowością schizoidalną, czego przyczyną może być izolujący się styl funkcjonowania. Objawy, które mogą przypominać zaburzenia osobowości schizoidalnej to nasilone tendencje do społecznego izolowania się, a także sprawianie wrażenia, że w ogóle nie ma się uczuć i emocji, a do tego dochodzi wszechogarniający lęk społeczny, zaburzenia procesów poznawczych, ale też uciekanie w świat fantazji.

Jeśli dochodzi do nasilania się cech osobowości unikającej w okresie dojrzewania i dorosłości, to mogą one świadczyć, np. o rozpoczynającym się procesie schizofrenicznym albo o zaburzeniach depresyjnych.

Osoby unikające są bardziej podatne na występowanie zaburzeń lękowych, do których zalicza się: lęk uogólniony, napady paniki, fobię społeczną, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, a także objawy psychosomatyczne oraz dysmorfofobie. Poza tym osoby unikające są także bardziej narażone na zaburzenia depresyjne oraz występowanie okresów przygnębienia.

Co czuje osoba z osobowością lękliwą?

Takim osobom cały czas towarzyszy lęk i jest on bardzo silny, gdyż utrudnia im codzienne funkcjonowanie w społeczeństwie. Do tego jest to lęk stały, który pojawia się nawet podczas wykonywania codziennych sytuacji, np. w czasie robienia zakupów albo podczas przypadkowego spotkania sąsiada na klatce schodowej. Osobom tym ciągle towarzyszy uczucie napięcia oraz niepokoju, co skutkuje unikaniem sytuacji, które mogą je nasilać i przez to osoby te zaczynają się wycofywać z życia społecznego. Takie postępowanie daje chwilową stabilność oraz poczucie bezpieczeństwa, ale przy tym nasila uczucie odizolowania oraz inności.

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here