Choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych

Choroba zwyrodnieniowa stawów jest najpowszechniejszym schorzeniem upośledzającym sprawność. Najczęściej dotyczy stawów biodrowych, kolanowych i stawów kręgosłupa.

Choroba zwyrodnieniowa postępuje powoli, dając takie objawy jak ból, deformacje stawu, ograniczenie funkcji. Jednymi z czynników predysponujących do choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych (koksartrozy) jest wiek powyżej 55 lat, płeć żeńska i nadwaga.

Objawy

Dominującym objawem jest ból, który pojawia się w czasie wykonywania ruchów w stawie, zwłaszcza w czasie obciążenia kończyny. Charakter bólu jest tępy. Może występować krótkotrwała sztywność pojawiająca się rano lub po dłuższym bezruchu. Pojawia się ograniczenie ruchomości biodra, zwłaszcza skręcania biodra do wewnątrz, odwodzenia i wyprostu. Dochodzi do powstania przykurczy zgięciowo-przywiedzeniowego, w konsekwencji kończyna staje się krótsza funkcjonalnie, a chód zostaje upośledzony. Pacjent zaczyna utykać. Pojawiają się zmiany kompensacyjne w sąsiednich stawach – kolanowym i odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Z czasem dochodzi do zaników mięśni kończyny chorej i przeciążenia drugiej kończyny w wyniku odciążania chorego stawu.

Przyczyny

Najczęściej przyczyną zmian zwyrodnieniowych jest zaburzenie równowagi między wielkością obciążeń a odpornością biologiczną chrząstki stawowej. Do wcześniejszych zmian zwyrodnieniowych predysponują:

  • wcześniejsze urazy stawu i/ lub przeciążenia spowodowane np. uprawianiem sportu,
  • nierównomierne lub nieprawidłowe obciążanie stawów biodrowych, które może wynikać np. z różnej długości kończyn lub ograniczeń ruchomości stawu powstałych w wyniku zbyt małej aktywności fizycznej,
  • wrodzone zmiany w budowie stawu np. dysplazja,
  • choroby zapalne i metaboliczne.

W przebiegu choroby zwyrodnieniowej dochodzi do zwężenia szpary stawowej, uszkodzenia chrząstki stawowej i pojawienia się stanu zapalnego. Tkanka kostna w warstwie znajdującej się pod chrząstką ulega zagęszczeniu, pojawiają się wyrośla kostne- osteofity oraz torbiele – dochodzi do deformacji głowy kości udowej. Torebka stawu ulega przykurczeniu. Nasilenie objawów zależy od stopnia zaawansowania zmian.

Fizjoterapia w leczeniu zachowawczym

Głównym celem leczenia zachowawczego jest opóźnienie procesu zwyrodnieniowego oraz poprawa jakości życia pacjentów. W celu zmniejszenia dolegliwości bólowych stosuje się zabiegi fizykalne np. termoterapię, magnetoterapię, ultradźwięki.

W celu zachowania ruchomości stawu i siły mięśniowej stosowane są ćwiczenia w odciążeniu i w odciążeniu z oporem oraz ćwiczenia izometryczne, polegające na napinaniu mięśni oraz ćwiczenia ogólnokondycyjne. Zalecane są ćwiczenia w wodzie ze względu na siłę wyporu oraz rozluźniające właściwości wody.

Zabiegi manualne polegają na rozciągnięciu lub rozluźnieniu nadmiernie napiętych mięśni oraz rozciągnięciu torebki stawowej i poprawie gry stawowej powierzchni stawowych. Pacjentom zaleca się również odciążenie chorego stawu przez zastosowanie kuli łokciowej noszonej po przeciwnej stronie do chorego stawu.

Fizjoterapia zachowawcza stanowi również etap przygotowania do leczenia operacyjnego, które głównie polega na endoprotezoplastyce, czyli zastąpieniu chorego stawu sztucznym.