Uszkodzenia mięśni stożka rotatorów

Uszkodzenia mięśni stożka rotatorów są najczęstszą przyczyną dolegliwości bólowych barku. Powodują ból i ograniczenie ruchomości stawu uniemożliwiając wykonywanie najprostszych czynności.

Występują po 50 roku życia u 20 procent osób, częściej u mężczyzn po stronie ręki dominującej. Przyczyną uszkodzenia mięśni jest sumowanie się drobnych urazów, zmiany urazowe wywołane zwichnięciem, zmiany zwyrodnieniowe. Do uszkodzeń dochodzi w obrębie końcowej części ścięgien w tak zwanej strefie krytycznej gdzie często obserwuje się zaburzenie ukrwienia ścięgna i co za tym idzie pogorszenie odżywienia tkanek. Ścięgna ulegają osłabieniu, a ich funkcje stabilizacyjną przejmują mięśnie, które w normalnych warunkach takiej roli nie pełnią. Najczęściej uszkodzeniu ulega mięsień nadgrzebieniowy, ale urazom mogą ulec także pozostałe ścięgna mięśni tak zwanego stożka rotatorów, czyli podgrzebieniowego, obłego mniejszego, obłego większego i podłopatkowy. Nazwa tych mięśni wynika z funkcji jaka pełnią, ponieważ rotują ramię do wewnątrz i na zewnątrz. Poza tym uczestniczą w innych ruchach  oraz stabilizują głowę kości ramiennej w panewce stawu. Dlatego ich prawidłowe funkcjonowanie jest tak ważne dla ruchów kończyny górnej.

Z uszkodzeniem mięśni stożka rotatorów wiążą się także takie patologiczne zmiany jak zwyrodnienie, stan zapalny lub uszkodzenie głowy długiej mięśnia dwugłowego, zamrożony bark czy zespół ciasnoty podbarkowej.

Pacjent nie jest w stanie czynnie odwieść ramienia, osłabienie siły mięśniowej i zaniki mięśni. Stwierdza się asymetrię barków, objaw „bolesnego łuku”. Ból pojawia się w nocy, często promieniuje np. do łokcia. Wtórnie do uszkodzenia mięśni stożka rotatorów pojawia się wzmożone napięcie mięśnia naramiennego i czworobocznego grzbietu potęgując dolegliwości bólowe. Czynnikami ryzyka są: ciężka praca fizyczna, częste wykonywanie ruchów kończyn górnych w uniesieniu nad głową, zaburzenia ruchu łopatki.

Oprócz uszkodzenia na tle mikrourazów może dojść do uszkodzenia nagłego np.. w czasie uprawiania sportu. Uszkodzenia można podzielić na częściowe i pełne. Rozległe uszkodzenia wymagają leczenia operacyjnego, natomiast częściowe uszkodzenia oraz przypadki, w których nie można przeprowadzić zabiegu poddawane są leczeniu zachowawczemu, którego ważnym elementem jest rehabilitacja.

W  pierwszej kolejności zadaniem fizjoterapii jest zmniejszenie stanu zapalnego, ograniczenie czynności uszkadzających ścięgna, ale niedopuszczenie do zamrożenia barku z powodu unieruchomienia.

Ćwiczenia usprawniające polegają początkowo na napinaniu mięśni, poprawie stabilizacji łopatki. Następnie wzmocnieniu należy poddać mięśnie stożka rotatorów. Należy pamiętać o wykonywaniu ćwiczeń początkowo w niepełnym, a następnie pełnym zakresie ruchu oraz o ćwiczeniach stabilizacyjnych i czucia propriocepcji. W tym celu ćwiczenia wykonuje się w podporach, z użyciem piłek, elastycznych taśm i ciężarków. Terapia manualna  i masaż pomagają zapewnić pełny zakres ruchu i przyspieszają proces regeneracji ścięgien.