Udar mózgu- rehabilitacja

Rehabilitacja po udarze mózgu jest jednym z kluczowych czynników decydujących o powrocie pacjenta do sprawności.

Można wyróżnić trzy okresy rozwoju zaburzeń:

  • Okres ostry – trwający do kilku tygodni z pełnymi objawami i możliwością nasilenia objawów ogniskowych.
  • Okres regeneracyjno-kompensacyjny- ze stopniową regresją zmian, trwa 6-12 miesięcy. W tym okresie ma miejsce proces częściowej kompensacji zaburzeń.
  • Okres przewlekły – mówimy o nim powyżej roku od zachorowania, w tym przypadku ważna jest adaptacja do nieskompensowanych ubytków i podtrzymywanie uzyskanej sprawności.

Okres ostry

W tym okresie pacjent jest hospitalizowany. Celem rehabilitacji jest przeciwdziałanie powikłaniom takim jak: zapalenie płuc, zakażenia dróg moczowych, odleżyny, przykurcze, zakrzepica żył głębokich. Postępowanie skupia się na zapewnieniu właściwych pozycji ułożeniowych, ćwiczeniach oddechowych i umiarkowanych ćwiczeniach biernych.

Okres regeneracyjno-kompensacyjny

Ten okres rozpoczyna się zwykle w szpitalu i jest kontynuowany w czasie rehabilitacji ambulatoryjnej, na oddziałach rehabilitacji lub uzdrowiskach. W tym okresie dominują ćwiczenia czynne, pacjent jest pionizowany i uczony wstawania, siadania i chodzenia na nowo. Chód pacjenta po udarze mózgu jest „koszący”, pacjent ma problem zarówno z przenoszeniem ciężaru ciała na nogę z niedowładem jak i przenoszeniem jej w przód.  Stosuje się cała gamę ćwiczeń – oddechowe, manualne, ćwiczenia równowagi, w odciążeniu, w wodzie. Ważne jest nauczenie samoobsługi, stąd ćwiczenia ukierunkowane na poprawę takich umiejętności jak ubieranie się, mycie, jedzenie. Proces usprawniania obejmuje również zajęcia z logopedą, psychologiem oraz inne formy rehabilitacji: terapię zajęciową, muzykoterapię. Stosowane są zabiegi przeciwbólowe i rozluźniające z zakresu fizykoterapii. W tym okresie dobrane zostanie również odpowiednie zaopatrzenie ortopedyczne. Usprawnianie powinno zachodzić we współpracy neurologa, fizjoterapeuty, logopedy, psychologa.

W celu zmniejszenia spastyczności, odtworzenia prawidłowych wzorców ruchowych nieocenione są metody neurologiczne jak np. PNF (Proprioceptywne torowanie nerwowo-mięśniowe), metoda Bobath. Są to metody neurofizjologiczne oparte o długoletnich obserwacjach i doświadczeniu klinicznym. Bazują na  pracy indywidualnej terapeuty z pacjentem, gdzie opór dostosowywany jest do możliwości pacjenta ręką fizjoterapeuty w określonych pozycjach ciała. Metody te dążą do ułatwiania prawidłowych wzorców ruchu oraz hamowania tych niekorzystnych.

Okres przewlekły

Obejmuję ćwiczenia ogólnokondycyjne, podtrzymujące uzyskany stopień sprawności. W przypadku  ubytków nieskompensowanych konieczne jest przystosowanie do istniejącej niepełnosprawności. Mimo że postępy w tym okresie mogą nie być tak szybkie, nie należy się zniechęcać i kontynuować rehabilitację.

Ważna jest systematyczność i wytrwałość w podejmowaniu aktywności fizycznej. Ćwiczenia należny kontynuować w warunkach domowych.  Powrót do sprawności zależy od rozległości udaru i jego umiejscowienia, ale także od nastawienia pacjenta, jego zaangażowania i konsekwentnie prowadzonego usprawniania.