Tendinopatia mięśni piszczelowych

Patologia ścięgien dwóch ważnych dla funkcjonowania stopy mięśni: piszczelowego przedniego i tylnego to problem przede wszystkim osób aktywnych.

Tendinopatia może odnosić się do dwóch zmian patologicznych w obrębie ścięgna: tendinitis, czyli stanu zapalnego oraz tendinosis czyli zmian strukturalnych, zwyrodnieniowych, które również mogą wtórnie podlegać zapaleniu. Wspólnym podłożem tych problemów jest stan przeciążenia mięśni i w konsekwencji ich niewydolności. W przypadku zapalenia najczęściej znana jest konkretna sytuacja, która wywołała ból, w przypadku zmian zwyrodnieniowych charakterystyczny jest brak urazu w wywiadzie pacjenta.

Schorzenia ścięgien to częsty problem biegaczy, którego leczenie najczęściej ogranicza się do postępowania zachowawczego w głównej mierze opartego na fizjoterapii.

Mięsień piszczelowy przedni

Jest to mięsień znajdujący się po przedniej stronie goleni, biegnący do przodu od kostki przyśrodkowej na podeszwową stronę stopy. Jego funkcją jest wykonywanie zgięcia grzbietowego stopy czyli ruch „do góry” oraz odwracanie przodostopia (unoszenie brzegu wewnętrznego stopy).tendinopatia_piszczelowego2Wśród czynników ryzyka należy wymienić zbyt duże obciążenia treningowe, bieganie po wzniesieniach, ciasno zasznurowane obuwie oraz skrócenie mięśni łydki (brzuchatego i płaszczkowatego). Objawami jest ból okolicy ścięgna, od przodu od kostki przyśrodkowej nasilający się w czasie wbiegania pod górę oraz zaraz po zakończeniu wysiłku fizycznego. Może pojawić się uczucie sztywności w obrębie stopy.

W czasie badania należy wykluczyć takie stany jak złamanie zmęczeniowe kości piszczelowej oraz zespół przedziałów powięziowych  goleni.

Postępowanie lecznicze

W początkowym okresie zaleca się odpoczynek i rezygnację z aktywności fizycznej. Stosuje się fizykoterapię i kinesiotaping. Istotną rolę pełnią zabiegi manualne takie jak masaż funkcyjny czy rozluźnianie mięśniowo-powięziowe mięśnia piszczelowego. Mięśnie przedziału tylnego -brzuchaty i płaszczkowaty należy rozluźniać i zastosować odpowiedni stretching w celu ułatwienia pracy mięśniowi piszczelowemu. Podstawę treningu usprawniającego stanową ćwiczenia ekscentryczne, wzmacniające. Zapobiegają one ponownemu pojawieniu się problemów ze ścięgnem. Należy zwrócić uwagę na rodzaj noszonego obuwia oraz trening propriocepcji.

Mięsień piszczelowy tylny

Jest to mięsień należący do mięśni głębokich przedziału tylnego goleni, jego ścięgno przebiega do tyłu od kostki przyśrodkowej. Mięsień en powoduje zgięcie podeszwowe stopy oraz podobnie jak mięsień piszczelowy przedni odwrócenie. Ponad to stabilizuje wysklepienie stopy, chroniąc przed obniżeniem łuków stopy.

Uważa się, że niewydolność tego mięśnia jest jedną z głównych przyczyn płaskostopia u osób dorosłych. Problem objawia się bóle w czasie aktywności po przyśrodkowej stronie stawu skokowego i stopy.  Może towarzyszyć obniżenie łuków stopy. Ból nasila się w czasie stania na palcach. Czynnikami ryzyka są: płeć żeńska, nadwaga, cukrzyca.

Postępowanie usprawniające również należy rozpocząć od wykluczenia aktywności powodujących ból (na okres ok 4-8 tyg), można je zastąpić np. pływaniem, jazdą na rowerze. Początkowo zaleca się protokół PRICE. stosuje się masaż poprzeczny, mobilizacje stawu skokowego dolnego, rozluźnia mięśnie strzałkowe i trójgłowy łydki. Następnie fizjoterapeuta wprowadza ćwiczenia wzmacniające ten mięsień oraz ćwiczenia czucia głębokiego stopy. Można również stosować wkładki supinujące.

Nie można również zapomnieć, że przyczyną przeciążenia mięśni i scięgien są błędy treningowe, zbyt duże obciążenia oraz zaburzenia biomechaniki ruchu np. w czasie biegu, które mogą obejmować nie tylko stopę ale całą kończynę dolną oraz tułów. Fizjoterapeuta  zaproponuje postępowanie mające na celu zmniejszenie ryzyka ponownego wystąpienia dolegliwości przez odzyskanie równowagi mięśniowej i eliminację błędów biomechanicznych.