Postępowanie po urazach ostrych

Ostry uraz to taki, który miał nagły początek. Jego konsekwencją mogą być liczne obrażenia.

Nagły początek kontuzji, najczęściej zasygnalizowany jest silnym, ostrym bólem, niekiedy uniemożliwiającym kontynuowanie aktywności. Może wynikać z upadku, potknięcia, kontaktu z przeciwnikiem w sportach kontaktowych a czasami z niewłaściwego postawieniem stopy, na przykład w czasie schodzenia ze schodów.

football-619243_1280Do najczęstszych uszkodzeń powstających  w takim mechanizmie należą: skręcenia, zwichnięcia, złamania, stłuczenia, naciągnięcia lub naderwania mięśni i  ścięgien.  Objawy zależą od stopnia uszkodzenia tkanek, najczęściej przebiegają z dużą bolesnością, ograniczeniem ruchomości, obrzękiem i krwawymi wybroczynami. Kontuzję należy skonsultować z lekarzem aby wykluczyć poważne uszkodzenia np. złamania czy zerwania mięśni. Wymagają one leczenia operacyjnego bądź właściwego unieruchomienia. Samoleczenie lub zaniechanie właściwego sposobu leczenia może nieść ze sobą poważne powikłania.

Najbardziej rozpowszechnioną procedurą postępowania w urazach ostrych jest PRICE:

  • Protection-ochrona przed nadmiernym obciążeniem i ponownymi urazami
  • Rest-odpoczynek, ograniczenie aktywności w celu stworzenia warunków do regeneracji
  • Ice-chłodzenie, okłady z lodu działające przeciwbólowo i przeciw obrzękowo, hamują proces zapalny
  • Compression- ucisk, kompresja zmniejsza obrzęk
  • Elevation- uniesienie kończyny zmniejsza obrzękice-cubes-1224804_1280

W uszkodzeniach  więzadeł, ścięgien, skręceniach  coraz częściej  stosuje się protokół MEAT, który proponuje bardziej aktywne formy postępowania. Ponieważ więzadła nie są tak dobrze ukrwione jak np. mięśnie zbyt agresywne chłodzenie lub zbyt długie okłady z lodu mogą spowalniać proces gojenia, dlatego nie zaleca się nadużywać zimnych okładów:

  • Ruch (Movement) – stymuluje gojenie, zmniejsza tworzenie się włókien kolagenowych o niewłaściwym przebiegu (blizny),
  • Ćwiczenia (Exercise) –skraca czas leczenia, dzięki zapobiegnięciu wystąpienia przykurczy, osłabienia siły mięśniowej.
  • Środki przeciwbólowe (Analgetics) –Nie zaleca się stosowania leków przeciwzapalnych, które mogą wyhamować gojenie się urazu.
  • Fizjoterapia (Treatment)- wczesne wprowadzenie metod fizykoterapii i terapii manualnej

W przypadku uszkodzeń mięśni warto stosować zasadę POLICE (Protect, Optimal Loading, Ice, Compress, Elevate)-polegającą na ochronie, optymalnym obciążaniu, stosowaniu zimna, kompresji i uniesienia kończyny. W przypadku mięśni stosowanie zimnych okładów może zmniejszyć ryzyko powikłań takich jak ciasnota przedziałów powięziowych. W razie stłuczeń nie powinno się stosować chłodzenia po wynaczynieniu krwi, jedynie w pierwszych chwilach po urazie. Okłady z lodu należy przykładać przez materiał aby zapobiec odmrożeniom skóry, na czas ok.10-15 min nie częściej niż co 2 h.